19 Ιούνη 1947: Εκτέ­λε­ση 17 κομ­μου­νι­στών στην Αί­γι­να

Αλέ­κος Χα­τζη­κώ­στας 

«Και οι 17 πρό­τα­ξαν ηρω­ι­κά τα στήθη τους στο εκτε­λε­στι­κό από­σπα­σμα φω­νά­ζο­ντας: Ζήτω το ΕΑΜ, Ζήτω ο Ζα­χα­ριά­δης»

19/6/1947: Στον Τούρ­λο Αί­γι­νας εκτε­λού­νται 17 κομ­μου­νι­στές από τις φυ­λα­κές της Αι­γι­νας. Είναι οι: Απο­στο­λά­κης Νίκος, Αυ­γέ­ρης Μή­τσος, Βου­τσι­νάς Κώ­στας, Γκι­να­νιώ­της Θα­νά­σης, Γκί­νης Δη­μή­τρης, Δη­μη­τρα­κό­που­λος Πα­να­γιώ­της, Κα­λο­γιάν­νης Κυ­ριά­κος, Κόλ­λιας Αλέ­κος, Κω­τού­λιας Κώ­στας, Λά­τσος Συ­νο­δι­νός, Μο­νέ­δας Μι­χά­λης, Μπουρ­δής Αντώ­νης, Ντά­λιος Δη­μή­τρης, Σι­δέ­ρης Θό­δω­ρος, Τό­λιας Πα­να­γιώ­της, Τρια­ντά­φυλ­λου Θό­δω­ρος, Χα­τζό­που­λος Βαγ­γέ­λης. (ΦΩΤΟ: Από πλάκα στο κοι­μη­τή­ριο της Αί­γι­νας)

Σε εκ­θέ­σεις εκτε­λέ­σε­ων που δη­μο­σιεύ­ο­νται σε ΦΕΚ (!) δια­βά­ζου­με τις τρα­γι­κές και ταυ­τό­χρο­να ανα­τρι­χια­στι­κές λε­πτο­μέ­ρειες όλου του «τε­λε­τουρ­γι­κού» των εκτε­λέ­σε­ων.

«26 :Αυ­γού­στου 1947,ΦΕΚ 43

Εκ­θε­σις εκτε­λέ­σε­ως κα­τα­δι­κα­στι­κής ρις θά­να­τον απο­φά­σε­ως

Εν Αι­γί­νη σή­με­ρον την 19η­ντου μηνός Ιου­νί­ου του χι­λο­στού εν­νε­α­κο­σιο­στού τεσ­σα­ρα­κο­στού εβδό­μου (1947) έτους ημέ­ραν Πέμ­πτην και ώρα­ν5π.μ ημείς ο παρά τοις εν Πει­ραιεί Πλημ/δί­καις Ανει­σαγ­γε­λεύς Χρ. Μάλ­φας ορι­σθέ­ντες υπό του κ. Ει­σαγ­γε­λέ­ως των εν Πει­ραιεί Πλημ/δικών όπως πα­ρα­στώ κατά την εκτέ­λε­σιν της υπ’ αριθ. 19 και από 27 Σε­πτεμ­βρί­ου 1945 απο­φά­σε­ως του Δι­κα­στη­ρί­ου των εν Θή­βαις Συ­νέ­δρων δι’ ης κα­τε­δι­κά­σθη­σαν εις την ποι­νήν του θα­νά­του οι κη­ρυ­χθέ­ντες ένο­χοι φόνου 1) Ευάγ­γε­λος Χα­τζό­που­λος του Γε­ωρ­γί­ου ή Κο­ντο­βάγ­γε­λος γεν­νη­θείς εν Κων­στα­ντι­νου­πό­λει και κα­τοι­κών εν Αθή­ναις (Συ­νοι­κι­σμός Πε­ρι­στε­ρί­ου) ετών 22 σερ­βι­τό­ρος ,άγα­μος και Χρι­στια­νός Ορ­θό­δο­ξος και 2) Θε­ό­δω­ρος Σι­δέ­ρης του Βα­σι­λεί­ου γεν­νη­θείς εν Αθή­ναις και κα­τοι­κών ωσαύ­τως ετώ­ν24,ερ­γά­της έγ­γα­μος και Χρι­στια­νός Ορ­θό­δο­ξος, ήδη κρα­του­μέ­νων εν ταις ενταύ­θα Φυ­λα­καίς Αι­γί­νης, πα­ρα­λα­βό­ντες και τον Δι­κα­στι­κόν Γραμ­μα­τέα της Ει­σαγ­γε­λί­ας Πρω­το­δι­κών Πει­ραιώς Παν. Φωκάν ,με­τέ­βη­μεν εις τον τόπον της εκτε­λέ­σε­ως Τούρ­λος (β’ Οχυ­ρόν) της Κοι­νό­τη­τος Με­σα­γρού Αι­γί­νης ένθα πα­ρί­στα­το ο ιε­ρεύς φυ­λα­κών Αι­γί­νης Κων/νος Κα­νά­κης,ο ια­τρός (Αν­θυ­πί­α­τρος) Εμ. Οκο­νο­μί­δης και ο Πρό­ε­δρος της Κοι­νό­τη­τος Με­σα­γρού Αι­γί­νης Δη­μή­τριος Μπό­γρης. Προ­σα­χθέ­ντες οι εις θά­να­τον κα­τα­δι­κα­σθέ­ντες 1) Ευάγ­γε­λος Γε­ωρ­γί­ου Χα­τζό­που­λος ή Κο­ντο­βάγ­γε­λός και 2) Θε­ό­δω­ρος Βα­σι­λεί­ου Σι­δέ­ρης περί της ταυ­τό­τη­τος των οποί­ων εβε­βαιώ­θη­μεν υπό του Αρ­χι­μαν­δρί­του Κων/νου Κα­νά­κη και του επί κε­φα­λής του Στρα­τιω­τι­κού Απο­σπά­σμα­τος του Ταγ­μα­τάρ­χου Βα­σι­λεί­ου Πα­πα­δη­μη­τρο­πού­λου , αλλά και εξ αυτών των ιδίων κα­τα­δί­κων οί­τι­νες ερω­τη­θέ­ντες εδή­λω­σαν ότι ουδέν έχου­σι να εί­πω­σι.

Μεθ’ ο το­πο­θε­τη­θέ­ντων των κα­τα­δί­κων ένα­ντι του Εκτε­λε­στι­κού Απο­σπά­σμα­τος ανε­γνώ­σθη υπό του Γραμ­μα­τέ­ως εις επή­κο­ον πά­ντων των πα­ρι­στα­μέ­νων η ρη­θεί­σα υπ’ αριθ. 19/45 από­φα­σις του Δι­κα­στη­ρί­ου των εν Θή­βαις Συ­νέ­δρων και εξε­τε­λέ­σθη­σαν υπό του Εκτε­λε­στι­κού Απο­σπά­σμα­τος δια τυ­φε­κι­σμόν θα­να­τω­θέ­ντων των κα­τα­δί­κων και δια­πι­στω­θέ­ντος του θα­νά­του των υπό του ια­τρού.

Εφ’ ω συ­νε­τά­γη η πα­ρού­σα ήτις ανα­γνω­σθεί­σα και βε­βαιω­θεί­σα υπο­γρά­φε­ται.

Ο Αντιει­σαγ­γε­λεύς Πλμ/δικών

ΧΡ. ΜΑΛ­ΦΑΣ

Ο Δικ. Γραμ­μα­τεύς

ΠΑΝ. ΦΩΚΑΣ»

Ποιοι ήταν οι αγω­νι­στές

Πλη­ρο­φο­ρί­ες για το ποιοι ήταν οι αγω­νι­στές που εκτε­λε­στή­καν δίνει ο ΡΙ­ΖΟ­ΣΠΑ­ΣΤΗΣ (21/6) κάτω από τον χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό τίτλο «ΟΙ ΗΡΩΕΣ» που ταυ­τό­χρο­να απα­ντά και στα κα­τη­γο­ρη­τή­ρια σκο­πι­μό­τη­τας με τα οποία δι­κά­στη­καν «εις θά­να­τον».

Γρά­φει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά: «Για να εκτε­λέ­σει με την έγκρι­ση των Αμε­ρι­κά­νων τους 17 ήρωες η κυ­βέρ­νη­ση επι­κα­λέ­στη­κε – ύστε­ρα από 2 χρό­νια – τις κα­τα­δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις των με­τα­δε­κεμ­βρια­νών δι­κα­στη­ρί­ων. Απο­φά­σεις που βγή­καν μέσα σε μια βα­ρειά ατμό­σφαι­ρα κο­ρε­σμέ­νη από πάθος και μίσος. Απο­φά­σεις που δεν ήταν τί­πο­τα άλλο παρά μία εκ­δί­κη­ση. Τι αξία είχαν οι κα­τα­δι­κα­στι­κές εκεί­νες απο­φά­σεις φαί­νε­ται από το ίδιο το στοι­χείο, στο οποίο στη­ρί­χθη­καν και που αντέ­γρα­ψε στις προ­χθε­σι­νές του ανα­κοι­νώ­σεις το Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης. Έτσι ένας από τους 17,ο Αλ. Κό­λιας ο 16ος στον κα­τά­λο­γο του αί­μα­τος που ανα­κοί­νω­σε το υπουρ­γείο Δι­καιο­σύ­νης κα­τα­δι­κά­στη­κε και εκτε­λέ­στη­κε γιατί είχε κα­τη­γο­ρη­θεί ότι σκό­τω­σε μια άγνω­στη γυ­ναί­κα, άγνω­στο που, άγνω­στο πότε! Για την ίδια αιτία κα­τα­δι­κά­σθη­κε μαζί του στα 1945 στη Θήβα άλλο από τους 17, ο Π. Δη­μη­τρα­κό­που­λος. Δίπλα τους έπεσε από τις ίδιες σφαί­ρες ο Κ. Βου­τσι­νός 27 χρο­νών. Κα­πε­τά­νιος λόχου στο Πε­ρι­στέ­ρι, μέλος του ΚΚΕ από το 1941 υπε­ρα­σπί­στη­κε αρ­χι­κά το Δε­κέμ­βριο τις δυ­τι­κές συ­νοι­κί­ες της Αθή­νας με το λόχο του. Αυτό ήταν το με­γά­λο έγκλη­μα του. Και γι­’αυ­τό του­φε­κί­στη­κε.

Ο Μαν. Τό­λιας, άλλος από τους 17,κα­τα­δι­κά­σθη­κε και εκτε­λέ­στη­κε γιατί λέει το κα­τη­γο­ρη­τή­ριο, σκό­τω­σε- χωρίς αυτό ν’ απο­δει­χτεί ποτέ- «ένα ινδόν στρα­τιώ­τη». Έναν από τους άγριους της ζού­γκλας που είχε κου­βα­λή­σει εδώ ο Σκό­μπυ για να πε­ρά­σει «εν στό­μα­τι μα­χαί­ρος» τα γυ­ναι­κό­παι­δα της ηρω­ϊ­κής Και­σα­ρια­νής.

Ο Ευθ. Χα­τζό­που­λος, έβδο­μος στον κα­τά­λο­γο του υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης ήταν τραυ­μα­τί­ας του αλ­βα­νι­κού με­τώ­που όπου υπη­ρε­τού­σε σαν εθε­λο­ντής σε ηλι­κία 18 χρο­νών υπό τις δια­τα­γές του συ­νταγ­μα­τάρ­χη Π. Κα­τσώ­ατ σή­με­ρα βου­λευ­τή. Πήρε από την αρχή μέρος στην Εθνι­κή Αντί­στα­ση. Πο­λέ­μη­σε του Γερ­μα­νούς στη με­γά­λη τους επι­δρο­μή στο Πε­ρι­στέ­ρι – Μπα­ρου­τά­δι­κο. Κα­τα­δι­κά­σθη­κε σε θά­να­το, επει­δή κα­τη­γο­ρή­θη­κε αό­ρι­στα από ένα μάρ­τυ­ρα ότι σκό­τω­σε τον αντι­συ­νταγ­μα­τάρ­χη της Ει­δι­κής Ασφα­λεί­ας Γ. Ξυ­πο­λη­τά και τον αστυ­νό­μο Γ. Κα­λα­μα­ρά. Για τον ίδιο λόγο κα­τα­δι­κά­σθη­κε σε θά­να­το και ο Θεοδ. Σι­δέ­ρης. Το Φε­βρουά­ριο και το Δε­κέμ­βριο του 1942 ανα­τί­να­ξε δύο επί­τα­κτα πλοία των Γερ­μα­νών, το 1943 κα­τα­δι­κά­σθη­κε από γερ­μα­νι­κό στρα­το­δι­κείο σε θά­να­το και επι­κη­ρύ­χθη­κε.

Αλλοι από τους 17 ήρωες που εκτε­λέ­σθη­καν στην Αί­γι­να; Οι Αθ. Γκι­νιώ­της,Κ. Κα­λι­γιάν­νης, Σ. Λά­τσος. Είχαν κα­τα­δι­κα­σθεί και οι 3 για το φόνο του προ­δό­τη διοι­κη­τή του Αστυ­νο­μι­κού Τμή­μα­τος Πε­ρι­στε­ρί­ου Γε­ρο­στά­θου πρά­κτο­ρα των Γερ­μα­νών και συ­νερ­γά­τη τους στα με­γά­λα μπλό­κα. Ο Δ. Γκί­νης που ανα­φέ­ρε­ται πρώ­τος-πρώ­τος στον κα­τά­λο­γο του υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης είχε κα­τα­δι­κα­σθεί με την κα­τη­γο­ρία ότι στην κα­το­χή σκό­τω­σε τον ταγ­μα­τα­σφα­λί­τη χω­ρο­φύ­λα­κα Χιόνη.

Με ανά­λο­γες ασύ­στα­τε κα­τη­γο­ρί­ες είχαν κα­τα­δι­κα­σθεί και εκτε­λέ­σθη­καν ο Μο­νέ­δας, ο Αυ­γέ­ρης ,ο Μπουρ­δής που για τη δράση τους έδωσε στοι­χεία χθες το κύριο άρθρο του Ρι­ζο­σπά­στη. Με αό­ρι­στες κα­τη­γο­ρί­ες για εκτε­λέ­σεις «εθνι­κο­φρό­νων κατά το δεκ­δεμ­βρια­νόν κί­νη­μα» είχαν κα­τα­δι­κα­σθεί και εκτε­λέ­σθη­σαν στην Αί­γι­να και οι Θ. Τρια­ντα­φύλ­λου και Δ. Ντά­λιος,17 ήρωες θυ­σιά­στη­καν στη εκ­δί­κη­ση και το μίσος του με­τα­δε­κεμ­βρια­νού κρά­τους που θε­ω­ρεί εφιάλ­τη του την Εθνι­κή Αντί­στα­ση. Εκεί­νη που αλλού δι­κά­ζει και εκτε­λεί, όπως τους αξί­ζει τους προ­δό­τες».

Υπήρ­χαν και διε­θνείς αντι­δρά­σεις

Σε αντα­πό­κρι­σή του από το Λον­δί­νο ο ΡΙ­ΖΟ­ΣΠΑ­ΣΤΗΣ (21/6) ανα­φέ­ρει: «ΛΟΝ­ΔΙ­ΝΟ 20. (Του αντα­πο­κρι­τή μας)- Η Εί­δη­ση για την εκτέ­λε­ση των 17 αγω­νι­στών με­τα­ξύ των οποί­ων ήταν και 3 εθνι­κοί ήρωες, Μο­νέ­δας, Αυ­γέ­ρης και Μπουρ­δής ήρθε να εξου­δε­τε­ρώ­σει την ικα­νο­ποί­η­ση με την οποία η προ­ο­δευ­τι­κή κοινή γνώμη της Αγ­γλί­ας άκου­σε ότι ανε­στά­λη η εκτέ­λε­ση του Γου­σί­δη. Αί­σθη­μα απέ­ρα­ντης φρί­κης εξέ­φρα­σαν τόσο οι Άγ­γλοι συν­δι­κα­λι­στές και οι απλοί ερ­γά­τες, όσο και οι ερ­γα­τι­κοί βου­λευ­τές που διά­βα­σαν τη φο­βε­ρή εί­δη­ση. Ιδιαί­τε­ρη εντύ­πω­ση έκανε το γε­γο­νός ότι η εκτέ­λε­ση των δέκα επτά αγω­νι­στών έγινε την ημέρα ακρι­βώς που επρό­κει­το να δη­μο­σιευ­τεί η ελ­λη­νο­α­με­ρι­κα­νι­κή «συμ­φω­νία» σαν να υπήρ­χε πρό­θε­ση, με τη σύμ­πτω­ση των δύο γε­γο­νό­των, να υπο­γραμ­μι­σθεί η άμεση ευ­θύ­νη της αμε­ρι­κα­νι­κής πο­λι­τι­κής στο έγκλη­μα. Στην εκτέ­λε­ση ιδίως των 3 αγω­νι­στών που για τη σω­τη­ρία τους επί δύο χρό­νια είχαν αγω­νι­σθεί Βρε­τα­νοί επι­στή­μο­νες, βου­λευ­τές, συν­δι­κα­λι­στές και δια­νο­ού­με­νοι ,η αγ­γλι­κή προ­ο­δευ­τι­κή κοινή γνώμη βλέ­πει την πρό­θε­ση του μο­ναρ­χι­κού κα­θε­στώ­τος να αγνο­ή­σει τε­λεί­ως τα αι­σθή­μα­τα του αγ­γλι­κού λαού και να προ­χω­ρή­σει στο όργιο του αί­μα­τος σαν να μην υπο­λο­γί­ζει κα­θό­λου τη δύ­να­μη των Άγ­γλων προ­ο­δευ­τι­κών.

Το «ΝΙΟΥ ΓΙΟΡΚ ΧΕ­ΡΑ­ΛΑΝΤ ΤΡΙ­ΜΠΙΟΥΝ»

Μακρύ τη­λε­γρά­φη­μα για την εκτέ­λε­ση των 17 αγω­νι­στών δη­μο­σιεύ­ε­ται στην ευ­ρω­παϊ­κή έκ­δο­ση του «Νιου Γιορκ Χέ­ραλντ Τρί­μπιουν». Η εφη­με­ρί­δα γρά­φει: «Η εκτέ­λε­ση έγινε πριν καλά – καλά πε­ρά­σουν 24 ώρες από την έγ­γρα­φη υπό­σχε­ση που έδωσε η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση προς τις Ηνω­μέ­νες Πο­λι­τεί­ες ότι θα κα­τα­βά­λει κάθε προ­σπά­θεια «δια την επί­λυ­σιν των εσω­τε­ρι­κών δια­φο­ρών».

Θ.ΔΟ­ΓΑ­ΝΗΣ»

Σε αντα­πό­κρι­ση του ΡΙ­ΖΟ­ΣΠΑ­ΣΤΗ (22/6) από τη Νέα Υόρκη ανα­φέ­ρει: «ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ 21. (Του αντα­πο­κρι­τή μας): Το «Νταί­η­λυ Γουώ­κερ» της Νέας Υόρ­κης ανα­φε­ρό­με­νο στην εκτέ­λε­ση των17 ηρώων στην Αί­γι­να γρά­φει τα εξής: Το πρωί της Πέμ­πτης άρ­χι­σε στην Ελ­λά­δα η εφαρ­μο­γή του «δόγ­μα­τος Τρού­μαν».Δεν είχε στε­γνώ­σει η με­λά­νη της «συμ­φω­νί­ας» με τους Έλ­λη­νες δι­κτά­το­ρες όταν αφαι­ρέ­θη­κε η ζωή από τους 17 άν­δρες που κατά τον πό­λε­μο αν­δρα­γά­θη­σαν στο πλευ­ρό μας. Πόσον αλή­θεια θό­ρυ­βο και πόσες υστε­ρι­κές κραυ­γές ξε­σή­κω­σε ο διευ­θυ­νό­με­νος από τα τραστ τύπος όταν στην Ουγ­γα­ρία αντι­κα­τε­στά­θη­σαν δύο υπουρ­γοί! Και πόση όμως σιγή κά­λυ­ψε τον ίδο τύπο τώρα που εκτε­λέ­σθη­καν οι 17 Έλ­λη­νες αντι­φα­σί­στες.

Το «Νται­η­λυ Γουώ­κερ» δίνει στοι­χεία από τη δράση του μο­ναρ­χο­φα­σι­σμού στην Ελ­λά­δα και τη δράση του Μο­νέ­δα στην κα­το­χή. Στο άρθρο του κα­τα­λή­γει το­νί­ζο­ντας ότι οι 17 που εκτε­λέ­σθη­καν είναι ένα ελά­χι­στο μέρος από τις χι­λιά­δες που βα­σα­νί­ζο­νται, φυ­λα­κί­ζο­νται, εξο­ρί­ζο­νται και δο­λο­φο­νού­νται κα­θη­με­ρι­νά. Ο λαός της Αμε­ρι­κής γρά­φει ,πρέ­πει να μάθει ότι το «δόγμα Τρού­μαν» προ­συ­πέ­γρα­ψε ένα κα­θε­στώς δο­λο­φο­νιών για την Ελ­λά­δα. Ο λαός πρέ­πει αν δώσει στον Τρού­μαν να κα­τα­λά­βει ότι η εκτέ­λε­ση ηρω­ϊ­κών μας συμ­μά­χων πρέ­πει να στα­μα­τή­σει. Υπάρ­χουν ακόμη 1.300 κα­τα­δι­κα­σμέ­νοι σε θά­να­το. Και κα­τα­λή­γει: Γράψ­τε, τη­λε­γρα­φή­στε στον πρό­ε­δρο Τρού­μαν να στα­μα­τή­σει αμέ­σως το έγκλη­μα αυτό. Ν. ΚΥ­ΡΙΑ­ΖΙ­ΔΗΣ».

https://atexnos.gr/19-%CE%B9%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CE%B7-1947-%CE%B5%CE%BA%CF%84%CE%AD%CE%BB%CE%B5%CF%83%CE%B7-17-%CE%BA%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1-2/