Στους δρόμους και στα καταστήματα οι άνθρωποι νιώθουν ότι η ίδια τους η επιβίωση απειλείται και είναι έτοιμοι την Πρωτομαγιά να διατρανώσουν την αγανάκτησή τους.
Η Εργατική Πρωτομαγιά του 2026 δεν πρόκειται να είναι μια απλή επέτειος για την Αργεντινή
ΗΕργατική Πρωτομαγιά του 2026 δεν πρόκειται να είναι μια απλή επέτειος για την Αργεντινή. Κι αυτό γιατί στη χώρα υπό την ηγεσία του Μιλέι, το δικαίωμα στην εργασία πλέον δεν είναι δεδομένο αφ’ ότου ανέλαβε την ηγεσία. Το οικονομικό πείραμα του Μιλέι, που εφαρμόζει έναν επιθετικό νεοφιλελευθερισμό που επιτίθεται άμεσα στα μεσαία και κατώτερα στρώματα, τους συνταξιούχους, τα ασφαλιστικά ταμεία και παρά τις φανφάρες του όλο και περισσότερο οδηγεί πλατιές κοινωνικές ομάδες στην ανεργία και τη φτώχεια. Ειδικά με τα τελευταία μέτρα του στο εργασιακό νομοσχέδιο, τα οποία ουσιαστικά καταργούν το δικαίωμα στην απεργία, το υποτυπώδες «κοινωνικό συμβόλαιο» στη χώρα δοκιμάζεται στις πιο ακραίες συνθήκες πολιορκίας. Δεν είναι τυχαίο που η κατάσταση στην πρωτεύουσα Μπουένος Άιρες είναι τεταμένη και η απεργιακή κινητοποίηση, που έχουν προκηρύξει τα μεγαλύτερα εργατικά συνδικάτα και οι κοινωνικές οργανώσεις, για τις 30 Απριλίου, μία ημέρα πριν τους εορτασμούς της Πρωτομαγιάς, αντανακλά το αίσθημα αγανάκτησης και συσσωρευμένης οργής του κόσμου ενάντια στο ριζοσπαστικό οικονομικό πρόγραμμα του Χαβιέρ Μιλέι.
Σύμφωνα με τον Τύπο, τα «σκληρά» συνδικάτα κάλεσαν σε μια ολομέλεια την ημέρα της Πρωτομαγιάς, προκειμένου να επεξεργασθούν τη στρατηγική τους για μία πιο συστηματική αντιπολίτευσης στην κυβέρνηση και στόχο να μετατρέψουν μια επέτειο, που συμπίπτει με την ημέρα μνήμης του αίματος που έπεσε στους εργατικούς αγώνες, στην αφετηρία ενός στρατηγικού «σχέδιο πάλης» (plan de lucha).
Το «Σοκ και Δέος» του οικονομικού προγράμματος του Μιλέι
Από την αρχή της θητείας του, ο Χαβιέρ Μιλέι εφάρμοσε μια επιθετική οικονομική πολιτική, που ο ίδιος αποκαλεί «αλυσοπρίονο» (motosierra). Στόχος του ήταν η πλήρης διάλυση του κρατικού μηχανισμού με την πρόφαση της καταπολέμησης του πληθωρισμού. Ωστόσο, η πραγματικότητα τον έχει διαψεύσει οικτρά κι ακόμη δεινότερα την κοινωνία. Η διάψευση μίας πολιτικής που διαφημίστηκε όσο τίποτα από τον Μιλέι και στηρίχθηκε από τους ομοϊδεάτες του (βλέπε τη βοήθεια από τον Τραμπ), προκειμένου να μην καταρρεύσει εκλογικά και πολιτικά η κυβέρνησή του, περιγράφεται πλέον εύγλωττα από τι τελευταίες κινήσεις του προέδρου, ο που περιγράφεται στις πρόσφατες ειδήσεις για ανασχηματισμός στο Υπουργείο Οικονομίας, σε μία προσπάθεια να συγκρατηθεί μια οικονομία σε ελεύθερη πτώση.
Η κοινωνική διάσταση της φτώχειας
Ο Μιλέι, κατά την έναρξη των τακτικών συνεδριάσεων του Κογκρέσου το 2026, επιτέθηκε με σφοδρότητα στις προηγούμενες κυβερνήσεις, ρίχνοντάς τους τα βάρη για την αποτυχία της κυβέρνησής τους, υποστηρίζοντας πως όταν εκείνες «έφυγαν από την εξουσία το 30% των επίσημων εργαζομένων ήταν ήδη φτωχοί». Εν τούτοις, όλα τα επίσημα στοιχεία κάθε άλλο παρά δικαιολογούν τους ονειδισμούς του αυτούς, γιατί αποδεικνύεται ότι υπό τη δική του διακυβέρνηση, έχει εκτοξευθεί το φαινόμενο που ονομάζουμε «εργαζόμενη φτώχεια». Το κόστος ζωής έχει αυξηθεί δε, τόσο δραματικά που ακόμα και όσοι έχουν πλήρη απασχόληση δεν μπορούν να καλύψουν το βασικό καλάθι τροφίμων.
Στην Αργεντινή δεν υπάρχουν επίσημες εκθέσεις που να συσχετίζουν άμεσα τη φτώχεια και την επίσημη απασχόληση. Και τα δύο δεδομένα προκύπτουν από τη Διαρκή Έρευνα Νοικοκυριών (EPH), η οποία καταρτίζεται ανά τρίμηνο από το Εθνικό Ινστιτούτο Στατιστικής και Απογραφών (INDEC). Με βάση αυτά τα στοιχεία, ειδικοί πραγματοποιούν εκτιμήσεις για τη μέτρηση της φτώχειας ανάλογα με την εργασιακή κατάσταση.
Σύμφωνα ανεξάρτητη ανάλυση του Conicet στο Ινστιτούτο Εργασιακών Σπουδών και Οικονομικής Ανάπτυξης (IELDE), επί τη βάσει των επίσημων στοιχείων της EPH, κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2023 το 15% των επίσημων εργαζομένων -δηλαδή εκείνων που έχουν κρατήσεις για συνταξιοδότηση σύμφωνα με την επίσημη ταξινόμηση- ζούσε σε νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το όριο της φτώχειας.
Από την πλευρά του, ο οργανισμός Fundar δημοσίευσε ένα γράφημα, που αναλύει τη νομισματική φτώχεια των εργαζομένων ανάλογα με τον τύπο της εργασιακής τους σχέσης. Σύμφωνα με το γράφημα αυτό το δεύτερο εξάμηνο του 2023, όταν ολοκληρώθηκε η κυβέρνηση του Αλμπέρτο Φερνάντες, η φτώχεια έπληττε το 18,9% των επίσημων μισθωτών. Αλλά στο πρώτο πλήρες εξάμηνο της διακυβέρνησης Μιλέ (πρώτο εξάμηνο του 2024), ο ίδιος αριθμός πλησίασε το 28,3%. Δηλαδή ήταν ουσιαστικά επί προεδρίας του Μιλέι, που η φτώχεια εκείνο το 30% για το οποίο κατηγορούσε τους προκατόχους του ο Πρόεδρος.
Η χρονολογική σειρά για τα επίσημα στοιχεία, όντως καταδεικνύει πως από το 2018 ίσαμε την ανάληψη της προεδρίας από τον Μιλέι, ο δείκτης αυτός παρέμενε μεταξύ 10% και 20%. Το άλμα σημειώθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024, μετά την υποτίμηση που επεβλήθη τον Δεκέμβριο 2023 κι η οποία πυροδότησε τον πληθωρισμό και αύξησε τη φτώχεια. Στη συνέχεια, σε μεταγενέστερες μετρήσεις, ο δείκτης υποχώρησε και πάλι κάτω από το 20%. Όπως αναφέρουν σχετικές μελέτες, το δεύτερο εξάμηνο του 2024 η φτώχεια στους επίσημους εργαζόμενους είχε ήδη μειωθεί στο 16,2%.
Άλλη έκθεση του Instituto Gino Germani του Πανεπιστημίου του Μπουένος Άιρες επισημαίνει ότι «η συχνότητα της φτώχειας παρουσιάζει έντονη ετερογένεια ανάλογα με το είδος της απασχόλησης. Ενώ μεταξύ των επίσημων μισθωτών που εργάζονται 40 ώρες την εβδομάδα το ποσοστό φτώχειας είναι 10,5%, αυτό τετραπλασιάζεται στην περίπτωση των ανεπίσημων (ανασφάλιστων) μισθωτών, φτάνοντας το 41,3% για όσους εργάζονται με πλήρες ωράριο».
Εργασιακή Μεταρρύθμιση: Ή απαγόρευση της απεργίας;
Πέρα από τη διαδεδομένη φτώχεια, εκείνο που κεντρίζει ακόμη περισσότερο τη διάθεση των εργαζομένων για πάλη, είναι η νέα εργασιακή μεταρρύθμιση που έχει εγκρίνει η κυβέρνηση Μιλέι. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα La Nación, η κυβέρνηση επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το δικαίωμα στην απεργία, χαρακτηρίζοντας πολλές βασικές υπηρεσίες (εκπαίδευση, υγεία, μεταφορές) ως «ουσιώδεις» για την οικονομία και τη λειτουργία του κράτους και τις αναγορεύει σε τομείς όπου η αποχή από την εργασία θεωρείται πλέον παράνομη.
Τα κύρια σημεία της εργασιακής απορρύθμισης περιλαμβάνουν :
α) Περιορισμό των διαδηλώσεων (piquetes): Ποινικοποιείται το κλείσιμο των δρόμων κι οι καθιστικές διαμαρτυρίες , μια παραδοσιακή μορφή διαμαρτυρίας στην Αργεντινή.
β) ελαστικοποίηση της απεργίας: Κατάργηση των αποζημιώσεων και αντικατάστασή τους από ένα σύστημα ασφάλισης που χρηματοδοτείται από τον ίδιο τον εργαζόμενο.
γ) Κατάργηση των συλλογικών συμβάσεων: Η κυβέρνηση προωθεί τις ατομικές συμβάσεις, αποδυναμώνοντας τη διαπραγματευτική ισχύ των συνδικάτων.
Το πλάνο αγώνα: Συνδικάτα εναντίον «Αλυσοπρίονου»
Η απάντηση της κοινωνίας ήταν άμεση. Οι κοινωνικές και συνδικαλιστικές ανακοίνωσαν ένα εκτενές πλάνο αγώνα που περιλαμβάνει αποκλεισμούς δρόμων και διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα.
Η Πρωτομαγιά του 2026 οργανώνεται για να λειτουργήσει ως καταλύτης σε τούτη την αντίδραση. Τα συνδικάτα δεν ζητούν πλέον μόνο αυξήσεις μισθών, αλλά να αποσυρθεί πλήρως το διάταγμα εκτάκτου ανάγκης (DNU) για το εργασιακό που αλλάζει ουσιαστικά τη συνταγματική δομή του κράτους. Η ένταση είναι εμφανής και στα ΜΚΔ, όπου φαίνεται πόσο η κοινωνία αντιδρά και αναιρεί τη ρητορική της κυβέρνησης, η οποία συγκρούεται με την ωμή πραγματικότητα που ζούνε οι πολίτες.
Η κοινωνική δυσαρέσκεια και το «δίχτυ ασφαλείας»
Παρά την κοινωνική δυσαρέσκεια η «καλύτερη κυβέρνηση την Ιστορία» (sic!), όπως ισχυρίζεται ο ίδιος ο Μιλέι εξακολουθεί να «είναι ψέμα πως καταστρέφονται θέσεις εργασίας» και πως υπάρχει ένα «δίχτυ ασφαλείας» για τους πιο αδύναμους, όμως αυτό τίθεται υπό αμφισβήτηση από τα ίδια τα δεδομένα. Η περικοπή των επιδομάτων στα λαϊκά μαγειρεία (comedores populares) έχει οδηγήσει σε μια ανθρωπιστική κρίση στις παραγκουπόλεις του Μπουένος Άιρες.
Η δυσαρέσκεια δεν αφορά πλέον μόνο τους «συνδικαλιστές», τους οποίους ο Μιλέι εξακολουθεί να κατηγορεί και να προσβάλλει, όπως και τους πολιτικούς αντιπάλους του, και να τα συμπεριλαμβάνει σε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «κάστα». Μία κατηγορία, που διαρκώς διευρύνει, πέρα από τους «κομμουνιστές» πολιτικούς του αντιπάλους, τους «τεμπέληδες» συνδικαλιστές, πλέον ονειδίζοντας την ίδια τη μεσαία τάξη. Η οποία όμως βλέπει τις αποταμιεύσεις της να εξανεμίζονται με ιλιγγιώδη ρυθμό και τους ηλικιωμένους να μη μπορούν να αγοράσουν τα φάρμακά τους λόγω της απελευθέρωσης των τιμών.
Προς μια εθνική παράλυση;
Η Αργεντινή βρίσκεται πλέον σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία, υπάρχει ο Χαβιέρ Μιλέι, ο οποίος επιμένει ότι (παρά την αμερικανική βοήθεια, που υποσχέθηκε πως θα αποτελέσει πακτωλό για την οικονομία) «δεν υπάρχει χρήμα» (no hay plata) και διαλαλεί ότι η απεργία είναι μια προσπάθεια της παλιάς πολιτικής ελίτ να διατηρήσει τα προνόμιά της. Από την άλλη, στους δρόμους και στα καταστήματα οι άνθρωποι νιώθουν ότι η ίδια τους η επιβίωση απειλείται και είναι έτοιμοι την Πρωτομαγιά να διατρανώσουν την αγανάκτησή τους.
Η απεργία της Πρωτομαγιάς 2026, τουλάχιστον για τους συνδικαλιστές είναι πιθανόν να καταγραφεί ως η στιγμή που η Αργεντινή αποφάσισε ότι δεν θα ακολουθήσει μέχρι τέλους τον δρόμο του αναρχοκαπιταλισμού του Μιλέι ή εάν η λαϊκή οργή θα επιταχύνει τις εξελίξεις για ανατροπή της πολιτικής που υπονομεύει τις παραδοσιακές αξίες της κοινωνικής προστασίας και της εργασίας. Το σίγουρο είναι ότι η εργασιακή μεταρρύθμιση που μοιάζει με απαγόρευση της απεργίας έχει ανάψει μια σπίθα που δύσκολα θα σβήσει με διατάγματα και σε περίπτωση που η απεργία της 30ης Απριλίου και το «σχέδιο πάλης» αποδειχθούν αποτελεσματικά, πλέον το μέλλον της χώρας δε θα αποφασίζεται στα κλειστά γραφεία του Μπουένος Άιρες και των επιχειρηματιών, υπέρ των οποίων συντελείται η πολιτική του Μιλέι, αλλά θα καθορίζεται από την αντοχή των πολιτών απέναντι σε ένα ανελέητο νεοφιλελεύθερο πείραμα, που δεν έχει προηγούμενο στην παγκόσμια ιστορία.
Γιώργης-Βύρων Δάβος
Ο Γιώργης-Βύρων Δάβος εργάζεται ως δημοσιογράφος και κριτικός Τέχνης και διδάσκει Αισθητική στην Ακαδημία της Μπρέρα (Μιλάνου) και Κοινωνιογλωσσολογία και Λογική Φιλοσοφία της Γλώσσας στο Πανεπιστήμιο του Βίγο (Ισπανία), ενώ στον ελεύθερο χρόνο του….γράφει.
https://kosmodromio.gr/2026/05/01
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου