
Πίσω από το «μαύρο θρύλο», ας επιστρέψουμε στο «Φίλο του Λαού»Simon Férelloc
Πορτραίτο του Μαρά από τον Νταβίτ, μετά τη δολοφονία του (1794).
Στην «Ωδή στη Σαρλότ Κορντέ», ο ποιητής André Chénier, μετά τη δολοφονία του Μαρά, γράφει: «Το μαύρο φίδι, που βγήκε από την ακάθαρτη φωλιά του, είδε επιτέλους να κόβεται από το σταθερό και βέβαιο χέρι σου ο δηλητηριώδης ιστός της μισητής ζωής του! Στα σωθικά της τίγρης ήρθες να αναζητήσεις ξανά τα χλωμά μέλη και το αίμα των ανθρώπων που είχε κατασπαράξει!». Η εικόνα αυτής της επαναστατικής κτηνωδίας (ο Michelet έγραφε ότι «το μεγάλο του στόμα, σαν του βατράχου, δύσκολα θύμιζε πως αυτό το πλάσμα υπήρξε άνθρωπος») πέρασε στην ιστορία. Ο Μαρά παρέμεινε συνώνυμο των ακροτήτων και των σφαγών της Γαλλικής Επανάστασης. Ενάντια σε αυτόν τον «μαύρο θρύλο», ο Βίκτωρ Ουγκό υπενθυμίζει ότι ο Μαρά υπήρξε επίσης «ο φίλος του λαού»: «Όσο θα υπάρχουν εξαθλιωμένοι άνθρωποι, θα υπάρχει στον ορίζοντα ένα σύννεφο που μπορεί να γίνει φάντασμα, ένα φάντασμα που μπορεί να γίνει ο Μαρά» [1]. Τόσο οι επικριτές όσο και οι θαυμαστές του παραβλέπουν ένα πιο πεζό αλλά ουσιαστικό στοιχείο: ο Μαρά υπήρξε μια κεντρική μορφή του πρώιμου γαλλικού δημοκρατισμού [ républicanisme]. Αποτελώντας τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στην ιακωβίνικη αστική τάξη και στους αβράκωτους (sans-culottes), οι οποίοι επιδίωκαν μια ριζική επαναθεμελίωση της κοινωνικής τάξης, προσπάθησε να συμφιλιώσει τις επιδιώξεις τους και να ωθήσει την Επανάσταση προς ένα «μέγιστο δημοκρατίας» [2], το οποίο ίσως να μην έχει ακόμη ξεπεραστεί.





