Henry David Thoreau: Ο πατέρας της «Πολιτικής Ανυπακοής»

Σαν σήμερα, 12 Ιουλίου 1817, γεννήθηκε ο αμερικανός συγγραφέας, φιλόσοφος και πρώιμος οικολόγος, Henry David Thoreau. Στις 26 Ιανουαρίου 1848, ο Thoreau παρέδωσε στον εκδότη του τα χειρόγραφα του δοκιμίου του «Πολιτική Ανυπακοή» το οποίο εκδόθηκε τον επόμενο χρόνο και έμελλε να επηρεάσει βαθύτατα τη φιλοσοφία και θεωρία της μη βίαιης αντίστασης καθώς και την πολιτική σκέψη φυσιογνωμιών όπως ο Martin Luther King και ο Mahatma Gandhi.

Ο Thoreau θεμελίωσε τη μη βίαιη αντίσταση μέσα από το δοκίμιο που τιτλοφορείται «Περί Πολιτικής Ανυπακοής», το οποίο αρχικά είχε τον τίτλο «Αντίσταση στην Αστική Κυβέρνηση». Το θεμελιώδες σκεπτικό του Thoreau αφορά την αυτονομία του πολίτη και την αντίστασή του κατά των μη ηθικών επιλογών της κυβέρνησης. Βασική σκέψη του Thoreau ήταν ότι ο πολίτης που υπακούει στις επιταγές της κυβέρνησης με μέσα όπως η καταβολή των φόρων, στην ουσία υποστηρίζει τις ανήθικες επιλογές της.

Ο Thoreau εξηγεί ότι οι κυβερνήσεις τις περισσότερες φορές κάνουν περισσότερο κακό παρά καλό και γι’ αυτό δε μπορούν να έχουν ηθική νομιμοποίηση αποκλειστικά και μόνο εκ του γεγονότος ότι χαίρουν της υποστήριξης της πλειοψηφίας. Το γεγονός ότι η πλειοψηφία επιθυμεί κάτι δε σημαίνει ότι το εν λόγω μέτρο είναι ορθό και δίκαιο. Κατά συνέπεια, δεν χρειάζεται να «καλλιεργείται ο σεβασμός του νόμου, αλλά ο σεβασμός του σωστού και του δικαίου», σημειώνει ο Thoreau. Και προσθέτει ότι δεν υπηρετεί κανείς τη χώρα του με το να καταπιέζει την ηθική του συνείδηση και να υπακούσει στους ανήθικους νόμους. Αντιθέτως, η χώρα χρειάζεται συνειδήσεις και όχι ασυνείδητα ρομπότ.

Αυστρία: Ψηφίστηκε το 12ωρο στη Βουλή -Πανηγυρίζουν οι βιομήχανοι

Με τις ψήφους της κυβέρνησης συνασπισμού του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος του καγκελάριου Σεμπάστιαν Κουρτς και του ακροδεξιού Κόμματος των «Ελευθέρων» αλλά και τις ψήφους του νεοφιλελεύθερου κόμματος της αντιπολίτευσης ΝΕΟΣ (Νέα Αυστρία), η αυστριακή Βουλή ενέκρινε την Πέμπτη, τη θέσπιση 12ωρης ημερήσιας εργασίας ή εξηντάωρης εβδομάδας εργασίας.

Επίσης η πλειοψηφία στη Βουλή απέρριψε αίτημα που είχε καταθέσει το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το Σοσιαλδημοκρατικό, του πρώην καγκελάριου Κρίστιαν Κερν, για τη διεξαγωγή σχετικού δημοψηφίσματος. 

Χέρι – χέρι, νεοφιλελεύθεροι, φασίστες και ακροδεξιοί προχώρησαν στη νομοθέτηση της εργασιακής ημέρας των 12ωρών επαναφέροντας συνθήκες προ «Σικάγου εποχής» για τους εργαζομένους της χώρας!

Της υπερψήφισης του νομοσχεδίου, εναντίον του οποίου είχε πραγματοποιηθεί το περασμένο Σάββατο τεράστια πορεία και διαδήλωση στο κέντρο της Βιέννης με τη συμμετοχή 100.000 ανθρώπων, προηγήθηκε πολύωρη συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής, στη διάρκεια της οποίας κατατέθηκε επίσης και υπερψηφίστηκε τροπολογία της κυβέρνησης που προβλέπει την έναρξη ισχύος του νόμου ήδη από την 1 η Σεπτεμβρίου, αντί της 1ης Ιανουαρίου 2019, που προβλεπόταν αρχικά.

κάνε, γιέ μου, τη δουλειά σου, κι ύστερα είμαι πάλι θειά σου

Θανάσης Καρτερός

Να δω πώς θα πάτε στη Θεσσαλονίκη, να δω πώς θα περπατήσετε στους δρόμους να εξηγήσετε στους Μακεδόνες τη συμφωνία την οποία υπογράψατε. Έτσι έκλεισε τη δευτερολογία του ο μάτσο Μητσοτάκης στη συζήτηση για την οικονομία. Και αναρωτιέται κανείς αν καταλαβαίνει τι λέει αυτός ο άνθρωπος. Αν συνειδητοποιεί τι σημαίνουν οι κουβέντες και οι σιωπές του. Αν είναι πολιτικά ηλίθιος ή αν είναι τόσο μπαγαμπόντης που, ενώ ξέρει τι σημαίνουν και οι κουβέντες και οι σιωπές του, τις διαπράττει. Αδιαφορώντας για το αποτέλεσμά τους επί του πεζοδρομίου, όπου οι μακεδονομάχοι -Αλήτες, προδότες, πολιτικοί!- δίνουν τον υπέρ πάντων αγώνα.

Έχουμε και λέμε. Ο Κυριάκος διάλεξε τη μούγκα -όπως και άλλοι πολιτικοί αρχηγοί, μηδέ του Κουτσούμπα εξαιρουμένου- για το είδος των «ακτιβισμών» που λαμβάνουν χώρα εν ονόματι της μίας, μοναδικής και ελληνικής Μακεδονίας. Δεν πα' να βρομίζουν, μετά από μια εθνικώς υπερήφανη διαδήλωση, το μνημείο του Ολοκαυτώματος; Δεν πα' να απειλούν με κρεμάλες, να αμολούν παρόλες για προδοσίες και προδότες, να τσουβαλιάζουν τους πάντες στη μειοδοσία, να κυνηγούν με παλούκια όσους δεν συμφωνούν με τις απόψεις τους; Ο Κυριάκος, σιωπά εντελώς τρυφερά για όλα αυτά. Επί της ουσίας κλείνει στους δράστες επιδοκιμαστικά το μάτι - κάνε, γιέ μου, τη δουλειά σου, κι ύστερα είμαι πάλι θειά σου.

Βίκτορ Χάρα: Η αντιφασιστική φωνή της Χιλής

Οκτώ απόστρατοι αξιωματικοί των ένοπλων δυνάμεων καταδικάστηκαν την Τρίτη να εκτίσουν 15 χρόνια κάθειρξη για τον φόνο του δημοφιλούς λαϊκού τραγουδιστή Βίκτορ Χάρα κατά τη διάρκεια των πρώτων ημερών του στρατιωτικού πραξικοπήματος του δικτάτορα Πινοτσέτ στη Χιλή.

Δικαστής επέβαλε τις ποινές έπειτα από μια μακρόχρονη έρευνα για τη δολοφονία του Χάρα πριν από 45 χρόνια, τη 16η Σεπτεμβρίου, ανέφερε ανακοίνωση της δικαιοσύνης της Χιλής. Ο δικαστής Μιγκέλ Βάσκες αποφάσισε οι οκτώ άνδρες να εκτίσουν ποινές κάθειρξης 15 ετών και μίας ημέρας για τις δολοφονίες του Χάρα και του πρώην διευθυντή της υπηρεσίας σωφρονιστικών καταστημάτων Λιτρέ Κιρόγα Καρβαχάλ.

'Eνας ένατος κατηγορούμενος καταδικάστηκε να εκτίσει πέντε χρόνια φυλάκιση για τον ρόλο του στη συγκάλυψη των φόνων αυτών. Ο Χάρα, 40 ετών, διάσημος λαϊκός τραγουδιστής, συνθέτης, θεατρικός σκηνοθέτης και πανεπιστημιακός καθηγητής, ήταν στρατευμένος στο πλευρό της κυβέρνησης του σοσιαλιστή προέδρου Σαλβαδόρ Αγιέντε, ο οποίος ανατράπηκε με το πραξικόπημα του 1973. 

Είναι θύμα trafficking, αποκάλυψε την εγκληματική οργάνωση αλλά ο Άρειος Πάγος την εκδίδει

Ο 'Αρειος Πάγος τάχθηκε υπέρ της έκδοσης 28χρονης Μολδαβής στη χώρα της, παρότι έχει χαρακτηριστεί επίσημα από τις εισαγγελικές αρχές ως θύμα trafficking και με τις αποκαλύψεις της συνέβαλε στην εξάρθρωση «διεθνούς εγκληματικής οργάνωσης που δραστηριοποιείτο στη σεξουαλική εκμετάλλευση αλλοδαπών γυναικών».

Κατόπιν αυτής της απόφασης των αρεοπαγιτών, η τύχη της 28χρονης κοπέλας βρίσκεται στα χέρια του υπουργού Δικαιοσύνης Σταύρου Κοντονή ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί να μπλοκάρει την απόφαση του Αρείου Πάγου

Ειδικότερα, σύμφωνα με τους νομικούς της, ο 'Αρειος Πάγος με την εν λόγω απόφασή του (υπ΄ αριθμ. 395/2018), παρέβλεψε ότι εφόσον η νεαρή έχει χαρακτηριστεί ως θύμα trafficking δεν επιτρέπεται -υπό την ισχύουσα νομοθεσία για την προστασία των θυμάτων αυτών-να ασκηθεί ποινική δίωξη εάν τυχόν έχει εμπλακεί σε υπόθεση την οποία έχει καταγγείλει και έχουν καταδικαστεί οι καταγγελθέντες .

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της υπόθεσης και τις καταθέσεις των αστυνομικών στις 12.9.2013, η υπήκοος Μολδαβίας S. I. προσήλθε στην Υποδιεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος και Εμπορίας Ανθρώπων και κατέθεσε ενόρκως ότι το 2012 μέλη της εγκληματικής οργάνωσης, εκμεταλλευόμενη την ευάλωτη θέση και δεινή της οικονομική της κατάσταση, με τη χρήση απατηλών μέσων απέσπασαν τη συναίνεσή της προκειμένου να εισέλθει παράνομα στη χώρα μας και να εργαστεί για λογαριασμό τους ως εκδιδόμενη.

Β. Ραφαηλίδης: "Μακεδονία είναι οι Μακεδόνες"

Βασίλης Ραφαηλίδης

«Οι λαοί των Βαλκανίων»

Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς την ιστορία των λαών της Βαλκανικής

Είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς την ιστορία των λαών της Βαλκανικής, αν ήδη δεν έχει κατανοήσει την ιστορία των Μακεδόνων, του σπουδαιότερου λαού των Βαλκανίων. Άλλωστε, χωρίς τους Δωριείς Μακεδόνες είναι βέβαιο πως σήμερα δεν θα υπήρχε ίχνος ελληνικού πολιτισμού στη γεωγραφική περιοχή που λέγεται Ελλάδα. Διότι ο ελληνικός πολιτισμός, αφού έκανε το γύρο του τότε γνωστού κόσμου με τους επιγόνους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, επέστρεψε στην κοιτίδα του όχι ακριβώς ως ελληνικός, δηλαδή ιωνικός, αλλά ως ελληνιστικός.

Ήδη η γραμματολογική διαφορά ανάμεσα στις καταλήξεις -ικός (ελληνικός) και -ιστικός (ελληνιστικός) δηλώνει από μόνη της τη σημαντική διαφοροποίηση που υπέστη ο ελληνικός πολιτισμός της κλασικής περιόδου, αυτός δηλαδή που διαμορφώθηκε κατά κύριο λόγο απ’ το ένα από τα τέσσερα ελληνικά φύλα, τους Ίωνες της Μικράς Ασίας και τους ομοφύλους τους της Αττικής. Αν, λοιπόν, ο ελληνικός πολιτισμός διά των Μακεδόνων «περιόδευσε» τουλάχιστον στο μισό του τότε γνωστού κόσμου και επηρέασε ένα μεγάλο πλήθος λαών πολύ απομακρυσμένων απ’ τη Μακεδονία, είναι φυσικό να επηρέασε ακόμα περισσότερο λαούς βαρβαρικούς, εγκαταστημένους κοντά στη Μακεδονία.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, ελληνιστικό είναι κάτι που έχει καταγωγική σχέση με την Ελλάδα, το άμεσα εξαρτώμενο απ’ την Ελλάδα, χωρίς την οποία δεν θα ήταν δυνατό να υπάρξει. Που, όμως, δεν είναι ευθέως εξαρτημένο απ’ την Ελλάδα, δεν είναι, θα λέγαμε, πρωτογενώς ελληνικό.

Τζουζέπε Γκαριμπάλντι: Ο Τσε Γκεβάρα του 19ου αιώνα

Ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι (4 Ιουλίου 1807 - 2 Ιουνίου 1882) ήταν ο εθνικός ήρωας ο οποίος ηγήθηκε του κινήματος που ένωσε την Ιταλία στα μέσα του 19ου αιώνα. Η Ιταλία έγινε ενιαίο κράτος μόνο στα χρόνια μεταξύ 1859 και 1871. Πριν, ήταν ένα μωσαϊκό από διαφορετικά κράτη.

“Εμείς οι Ιταλοί λατρεύουμε τον Γκαριμπάλντι, από την κούνια μάς μαθαίνουν να τον θαυμάζουμε”, έγραφε ο μεγάλος ιταλός μαρξιστής Αντόνιο Γκράμσι. “Αν κάποιος ρωτήσει ιταλούς νέους σε ποιον θα ήθελαν να μοιάσουν, η συντριπτική πλειονότητα σχεδόν σίγουρα θα διάλεγε τον ξανθό αυτό ήρωα”. Οι κατακτήσεις του Γκαριμπάλντι τον έκαναν διεθνή ήρωα στη διάρκεια της ζωής του. Γεννήθηκε πριν από 200 χρόνια στη Νίκαια, που τότε ήταν ιταλο-γαλλική περιοχή και ήταν γιος ενός ψαρά. 'Οπως πολλοί άνθρωποι στην Ευρώπη της εποχής, ο Γκαριμπάλντι βίωνε τη βάρβαρη κυριαρχία μιας ξένης δύναμης.

'Ομως οι ντόπιοι αντίπαλοι αυτής της ξένης κυριαρχίας συχνά δεν ήταν και πολύ καλύτεροι. 'Ηταν συνήθως αριστοκράτες και μεγαλοεπιχειρηματίες, τελείως αδιάφοροι σε σχέση με τη δημοκρατία ούτε και με το να βελτιώσουν τις ζωές των εργαζομένων. Ως νέος ο Γκαριμπάλντι βρισκόταν κοντά σε ένα μυστικό κίνημα γνωστό ως “La Giovine Italia” “Η νέα Ιταλία”. Ηγέτης του κινήματος ήταν ο Τζουζέπε Ματσίνι.

Ιστορική νίκη της μεξικανικής Αριστεράς

Ο Άντρες Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ (σσ. γνωστός και ως «ΑΜΛΟ» στην πατρίδα του) κατήγαγε ευρεία νίκη στις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν την Κυριακή στο Μεξικό, εξέλιξη που χαρακτηρίζεται ιστορική επιτυχία για τη μεξικανική αριστερά, ενώ η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κύμα βίας χωρίς ιστορικό προηγούμενο από μέρους των συμμοριών του οργανωμένου εγκλήματος.

Ο Λόπες Ομπραδόρ εξασφάλισε από το 53% ως το 53,8% των ψήφων, ανακοίνωσε το μεξικανικό Εθνικό Εκλογικό Ινστιτούτο (INE), η εκλογική επιτροπή της χώρας.

Ο Λορένσο Κόρντοβα, πρόεδρος του INE, πρόσθεσε ότι ο συντηρητικός υποψήφιος Ρικάρδο Ανάγια, ο κυριότερος αντίπαλος του Λόπες Ομπραδόρ, συγκέντρωσε από το 22,1% ως το 22,8% των ψήφων, ενώ ο Χοσέ Αντόνιο Μιντ, του κυβερνώντος Θεσμικού Επαναστατικού Κόμματος (PRI), πιστώθηκε από το 15,7% ως το 16,3% των ψήφων.

Είναι ο Λόπες Ομπραδόρ «αυτός που εξασφάλισε την πλειοψηφία», παραδέχθηκε ο Μιντ, εμφανώς συγκινημένος, από την έδρα του κόμματος που τον επέλεξε, ήδη λίγη ώρα αφότου τα έξιτ πολ υπέδειξαν τη νίκη του κεντροαριστερού υποψηφίου. «Για το καλό του Μεξικού, του εύχομαι κάθε επιτυχία», πρόσθεσε. Λίγη ώρα αργότερα, ο Ανάγια, μπροστά στους υποστηρικτές του, αναγνώρισε την ήττα του, είπε πως ο λαός «ήθελε αλλαγή» κι έκανε λόγο περί «θριάμβου» της μεξικανικής αριστεράς, ευχόμενος επίσης καλή επιτυχία στον Λόπες Ομπραδόρ και διευκρινίζοντας ότι του τηλεφώνησε για να τον συγχαρεί.

Η ομορφιά σκοτώνει το περιβάλλον

Απειλεί το κραγιόν το μέλλον ενός από τους πιο στενούς συγγενείς του ανθρώπου, τον ουρακοτάγκο; Αξίζει αυτό το κομμάτι πίτσα που τρώτε μπροστά στην τηλεόραση βλέποντας Μουντιάλ την ζωή μιας τίγρης; Πίτσες, μπισκότα και καλλυντικά είναι μερικά από τα χιλιάδες προϊόντα που περιέχουν φοινικέλαιο, τα οποία απειλούν είδη ζώων που βρίσκονται υπό εξαφάνιση μέσω της αποψίλωσης των δασών. 

Το φοινικέλαιο έχει χαρακτηριστεί μια πραγματική μάστιγα για το περιβάλλον, ένα υλικό που είναι υπεύθυνο για την αποψίλωση των τροπικών δασών και την εξαφάνιση των ζώων. Σύμφωνα με μια νέα έρευνα, ωστόσο, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Αυτή η νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η δημιουργία εναλλακτικών καλλιεργειών φυτικών ελαίων θα μπορούσαν να αποτελέσουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο για τα ζώα. 

Ενώ το φοινικέλαιο είναι υπεύθυνο συνολικά για το 0,4% της παγκόσμιας αποψίλωσης, έχει δραματικές επιπτώσεις σε ορισμένες περιοχές, στην Ινδονησία και τη Μαλαισία, προκαλώντας το 50% των αποψιλώσεων. Σύμφωνα με το BBC, οι συγγραφείς της έρευνας σημειώνουν ότι η απαγόρευση του φοινικέλαιου δεν θα έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα επειδή ο κόσμος θα χρειάζεται και πάλι φυτικά έλαια. Αυτό που επίσης ανησυχεί τους ερευνητές είναι ότι όσες προσπάθειες έχουν γίνει για την αύξηση της ζήτησης φοινικέλαιου με υπεύθυνη προέλευση δεν έχουν λειτουργήσει μέχρι στιγμής. 

Πώς το κραγιόν απειλεί τα ζώα; 

Η Αλγερία εγκαταλείπει μετανάστες στη Σαχάρα

Θα μπορούσαν να είναι και εικόνες από ένα δυστοπικό μέλλον, στην περίπτωση που επικρατήσει η αντιπροσφυγική, ακροδεξιά υστερία στην ΕΕ. Πρόκειται όμως για εικόνες από μια τραγωδία που λαμβάνει χώρα ήδη στην έρημο Σαχάρα, η οποία «καταπίνει» δίχως ίχνη - συνεπώς και δίχως αποδείξεις όπως θα ήθελαν κάποιοι - πρόσφυγες και μετανάστες που απελαύνει η Αλγερία.

Αν και η κυβέρνηση της τελευταίας το αρνείται, ωστόσο, τεκμηριώνεται το γεγονός ότι έχει απελάσει πάνω από 13.000 απελπισμένους ανθρώπους στην έρημο της Σαχάρας τους τελευταίους 14 μήνες, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων και παιδιών.

Ο ΟΗΕ καταγγέλει ότι η χώρα ανάγκασε αυτόν τον κόσμο, ενίοτε υπό την απειλή όπλων, να περπατήσει χωρίς φαγητό ή νερό, κάτω από θερμοκρασίες που έφταναν και του 48 βαθμούς Κελσίου, προς τον βέβαιο θάνατο. Οι καταγγελίες των μεταναστών επιβεβαιώνονται από βίντεο που συλλέχθηκαν από το Associated Press μέσα σε διάρκεια μηνών, τα οποία δείχνουν εκατοντάδες ανθρώπους να σέρνονται κάτω από τον καυτό ήλιο, μέσα στην έρημο.

Η Σαχάρα είναι ένας γρήγορος δολοφόνος που αφήνει λίγα στοιχεία πίσω του. Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης εκτιμά ότι για κάθε μετανάστη που είναι γνωστό ότι έχει πεθάνει και διασχίζει τη Μεσόγειο, υπάρχουν δυο που χάνονται στην έρημο, με τους σχετικούς υπολογισμούς να κάνουν λόγο ακόμη και για πάνω από 30.000 ανθρώπους από το 2014.

Ο Ανδρέας Γ. Παπανδρέου ·

Ο Aνδρέας Παπανδρέου γεννήθηκε στις 5 Φεβρουαρίου στη Xίο, όπου υπηρετούσε ο πατέρας του Γεώργιος, ως Γενικός Διοικητής Aιγαίου της κυβέρνησης του Eλευθερίου Bενιζέλου. Mητέρα του ήταν η Σοφία Mινέικο, μια δραστήρια γυναίκα, με προοδευτικές ιδέες, πολωνικής καταγωγής, από την πλευρά του πατέρα της.

1920

Η οικογένεια Παπανδρέου ζει έντονα όλα τα σημαντικά γεγονότα της εποχής καθώς ο Γεώργιος που συμπορεύεται με τον Βενιζέλο, επιθυμούσε να εκτεθεί στις εκλογές ως υποψήφιος βουλευτής Λέσβου. Τελικά , υπέβαλε υποψηφιοτητα ως ανεξάρτητος Φιλελεύθερος και στην αναμέτρηση της 1ης Nοεμβρίου, ήρθε πρώτος επιλαχών. Ο Bενιζέλος έχασε τις εκλογές και ο Γεώργιος Παπανδρέου, για να αποφύγει τις διώξεις από τους φιλοβασιλικούς, αναγκάστηκε να καταφύγει στην Kωνσταντινούπολη.

1921

Με την επιστροφή του στην Ελλάδα ο Γεώργιος Παπανδρέου δημοσιεύει το άρθρο του «ο Βασιλευς και το Έθνος» για το οποίο του επιβάλλεται 18μηνη φυλάκιση. Στη φυλακή τον επισκέπτονταν μέρα παρά μέρα η σύζυγός του, Σοφία με τον μικρό Ανδρέα.

1922

Τον Ιούλιο του 1922 υπήρχε μεγάλη έξαψη στα πολιτικά πάθη. Η συμπαράταξη του Γεωργίου Παπανδρέου με τους βενιζελικούς ενάντια στο αυταρχικό βασιλικό καθεστώς αλλα και η υπεράσπιση των δημοκρατικών αξιών και ιδεών με την επιχειρηματολογία του στη Δίκη της Λαμίας οδήγησαν σε απόπειρα κατά της ζωής του στην Μυτιλήνη Ο Ανδρέας Παπανδρέου βίωσε ως νήπιο αυτή την κατάσταση και οι πρώτες αναμνήσεις από τον χτυπημένο πατέρα εντυπώθηκαν έντονα στην παιδική ψυχή του.