Ortega y Gasset: ο μαζάνθρωπος χτες και σήμερα

Ορτέγκα υ Γκασσέτ, 1883–1955

Ο μαζάνθρωπος εναντίον του δημιουργού

§1

Η έννοια του μαζανθρώπου έχει απασχολήσει τη φιλοσοφική σκέψη από τις πρώτες ακόμη εκ-δηλώσεις της, στο πλαίσιο της μακραίωνης ιστορικής της εξέλιξης. ΟΗράκλειτος, για παράδειγμα, με πολλή ευστοχία μίλησε για τη μεγάλη μάζα των κοινών θνητών, που δεν καταλαβαίνουν τον καθολικό Λόγο και δεν έχουν συνείδηση του τι λέγουν και του τι πράττουν. Συμπεριφέρονται ως καθεύδοντες και μισούν θανάσιμα τουςάριστους. Η έννοια του άριστου στον Ηράκλειτο ‒όπως και σε όλη την προσωκρατική, πλατωνική, αριστοτελική και διαχρονικά ως τη σύγχρονη φιλοσοφία‒ νοείται ποιοτικά και όχι ποσοτικά ή με κριτήρια υλικά, τουτέστι ταξικά. Η αντίληψη που ταυτίζει το άριστο ‒και τον άριστο‒ με τον οικονομικά ή πολιτικά ισχυρό και με τις παραφυάδες τους, κυρίαρχη κατά κόρον στις εποχές μας, είναι χυδαία και εκπορεύεται από κομματικές, πολιτικές, συντεχνιακές και παρόμοιες «συλλογικότητες» [=μειοψηφίες] μαζανθρώπων, ανίκανων δηλαδή καθ’ όλα αντιδημιουργικών όντων, σακάτηδων και εμπαθών κατά Νίτσε, που θέλουν να δομήσουν τη δική τους εξουσία και να εκμηδενίσουν καθετί ανώτερο και δημιουργικό: απαξιώνουν τις αυθεντικά ανώτερες αξίες, ενεργώντας όμως στο όνομά τους:

«όλες οι αξίες, με τις οποίες προσπαθήσαμε ως τώρα να κάνουμε τον κόσμο πρωτίστως αξιοεκτίμητο … και οι οποίες τελικά λειτούργησαν απαξιωτικά για τον κόσμο, … όλες αυτές οι αξίες, ιδωμένες ψυχολογικά, είναι αποτελέσματα συγκεκριμένων προοπτικών για ό,τι είναι χρήσιμο στη διατήρηση και την αύξηση των μορφωμάτων της ανθρώπινης κυριαρχίας : και μόνο ψεύτικα προβάλλονται στην ουσία των πραγμάτων» (Νιτσε: Ευρωπαϊκός Μηδενισμός, μτφρ. Δημ. Τζωρτζόπουλος, εκδ. Ηριδανός 2017, σσ. 67-68).

Η ανακάλυψη της οικονομίας...

Pieter Bruegel, «The Harvesters» (16ος αιώνας)

Του Κεραμά Σπύρου

«Έτσι, ο αγροτικός πληθυσμός, που με τη βία τον απαλλοτρίωσαν, το κυνήγησαν και τον μετέτρεψαν σε αλήτες, υποτάχθηκε με τερατώδικους τρομοκρατικούς νόμους, με μαστιγώσεις, με στιγματισμούς και με βασανιστήρια, σε μια πειθαρχία τέτοια που απαιτεί το σύστημα της μισθωτής εργασίας […] Στην παραπέρα πορεία της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής αναπτύσσεται μια εργατική τάξη, που απόαγωγή, παράδοση και συνήθεια αναγνωρίζει σαν αυτονόητους φυσικούς νόμους τις απαιτήσεις του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής» (Μαρξ 1978: 761-762).

«Η εργασία, αντίθετα, πρέπει να επιτελείται σαν να ήταν ένας απόλυτος αυτοσκοπός, μια ανώτερη επιταγή. Μια τέτοια όμως στάση δεν είναι καθόλου προϊόν της φύσης. Δεν μπορεί να αφυπνισθεί μόνο με τα χαμηλά μεροκάματα ή και με τα ψηλά, αλλά δεν μπορεί παρά να είναι το προϊόν μιας μακρόχρονης και επίπονης αγωγής1» (Βέμπερ 1980: 48).Οι δύο μεγάλοι στοχαστές της νεωτερικότητας, Μαρξ και Βέμπερ, δείχνουν σε αρκετά σημεία του έργου τους, ότι η ανάδυση και η κυριαρχία του οικονομικού παράγοντα στις δυτικές καπιταλιστικές κοινωνίες ήταν το αποτέλεσμα όχι μιας φυσικής οικονομικής διαδικασίας, αλλά της κινητοποίησης μη οικονομικών δυνάμεων. Τα πορίσματα της βεμπεριανής ιστορικής ανάλυσης ανατρέπουν εν πολλοίς την πλατιά διαδεδομένη άποψη (φιλελεύθερης προέλευσης) σύμφωνα με την οποία το δεδομένο οικονομικό σύστημα θεμελιώνεται πάνω στις φυσικές τάσεις του ανθρώπου για διαρκή αύξηση της παραγωγής και μεγιστοποίηση του κέρδους. Όπως μπορούμε να δούμε και από το παραπάνω απόσπασμα, για τον Βέμπερ, το κίνητρο μιας καλύτερης αμοιβής δεν είναι ικανό να διαμορφώσει ανθρώπους αφοσιωμένους στην εργασία.

Ας θυμηθούμε το μνημόνιο του 1843...

Τα βασικά μέτρα που επέβαλε η κυβέρνηση μέσα στο 1843 σε εφαρμογή του τότε μνημονίου. 

1. Απολύθηκε το ένα τρίτο των Δημοσίων υπαλλήλων και μειώθηκαν 20% οι μισθοί όσων παρέμειναν.

2. Σταμάτησε η χορήγηση συντάξεων, που τότε δεν δίνονταν στο σύνολο του πληθυσμού αλλά σε ειδικές κατηγορίες.

3. Μειώθηκαν κατά 60% οι στρατιωτικές δαπάνες, μειώθηκε δραστικά ο αριθμός των ενστόλων και αντί για μισθό οι στρατιωτικοί έπαιρναν χωράφια.

4. Επιβλήθηκε προκαταβολή στην είσπραξη του φόρου εισοδήματος και της “δεκάτης”, που ήταν ο φόρος για την αγροτική παραγωγή.

5. Αυξήθηκαν οι δασμοί και οι φόροι χαρτοσήμου.

6. Απολύθηκαν όλοι οι μηχανικοί του Δημοσίου και σταμάτησαν όλα τα δημόσια έργα.

7. Καταργήθηκαν εντελώς όλες οι υγειονομικές υπηρεσίες του κράτους.

8. Απολύθηκαν όλοι οι υπάλληλοι του εθνικού τυπογραφείου, όλοι οι δασονόμοι, οι δασικοί υπάλληλοι και οι μισοί καθηγητές πανεπιστημίου.

9. Καταργήθηκαν όλες οι διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό.

10. Νομιμοποιήθηκαν όλα τα αυθαίρετα κτίσματα και οι καταπατημένες “εθνικές γαίες” με την πληρωμή προστίμων νομιμοποίησης.

11. Περαιώθηκαν συνοπτικά όλες οι εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις με την καταβολή εφάπαξ ποσού.

Ένα Παραμύθι για το γιο μου …ένα παραμύθι με το γιο μου !

Δεν είναι ένα χριστουγεννιάτικο παραμύθι είναι ένα Παραμύθι για το γιο μου …ένα παραμύθι με το γιο μου !

Νικόλα που είσαι; Έλα λίγο κοντά μου, έλα πλησίασε, θέλω να σου πω ένα παραμύθι Ναι ξέρω μεγάλωσες και δεν σου αρέσουν πια τα παραμύθια, προτιμάς να παίζεις με τα ηλεκτρονικά σου παιχνίδια και τους σούπερ ήρωες τους. Πρέπει να ξέρεις όμως ότι πάντα ένα παραμύθι είναι ένας ωραίος τρόπος για να κοιμηθείς, αλλά και να ονειρευτείς μωρό μου.

Αυτό το παραμύθι θα με βοηθήσει να σου εξηγήσω τι λέω κρυφά τόσες μέρες με τη μαμά. Είναι ένα παραμύθι που θα σε κάνει να καταλάβεις, γιατί πολλές φορές τελευταία δεν έρχομαι να σε πάρω από το σχολείο και γιατί ο μπαμπάς συναντά συχνά το γιατρό.

 Ο Δημήτρης Σιάχος
 έφυγε σήμερα 21 Ιουλίου 2017
 δίνοντας γενναία και με χαμόγελο μάχη ...

Έλα πλησίασε, άσε το tablet σου σε παρακαλώ και έλα λίγο κοντά μου να σε αγκαλιάσω… τώρα που μπορώ. Είσαι έτοιμος; 

Μια φορά και έναν καιρό ήταν ένας σκληρός και άκαρδος μάγος που λεγόταν Καρκίνος. Αυτός ο μάγος είχε γεννηθεί στο βάθος του χρόνου και στις αρχές του τρόμου.

Μεγάλωνε και μίκραινε, πέθαινε και ξανά γεννιόταν.

Η δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα και η εποχή του

Στις 21 Ιούλη του 1965, το βράδυ έπεφτε νεκρός στην Αθήνα από τα χτυπήματα των αστυνομικών ο νεολαίος αγωνιστής, στέλεχος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη Σωτήρης Πέτρουλας. Το όνομα του γίνεται τραγούδι. Η μνήμη του τιμάται μέχρι σήμερα μαζί με άλλους αγωνιστές που πότισαν με το αίμα τους το δένδρο της λευτεριάς. Παρακάτω παρουσιάζουμε ένα μικρό αφιέρωμα στηριγμένο σε διάφορα αφιερώματα (π.χ ΠΟΝΤΙΚΙ, ΚΟΜΕΠ, ιστοσελίδες, βιβλία κ.α) για τη δράση του καθώς και την εποχή που αυτή πραγματοποιήθηκε. Του Αλέξανδρου Χατζηκώστα. 

Ο Σωτήρης Πέτρουλας γεννήθηκε στο Οίτυλο της Μάνης το 1942 από γονείς αγρότες. Το 1946 η οικογένεια Πέτρουλα καταφεύγει στην Αθήνα για να διασωθεί από τη δολοφονική μανία των ένοπλων συμμοριών της Δεξιάς. 

Ο Σωτήρης Πέτρουλας εγγράφεται στο δημοτικό σχολείο της περιοχής Ακαδημία Πλάτωνος και ταυτόχρονα αρχίζει να εργάζεται και να μπαίνει στα βάσανα της καθημερινής βιοπάλης. Τελειώνοντας το δημοτικό το 1954 εγγράφεται στη Μέση Εμπορική Σχολή Εμποροϋπαλλήλων Αθηνών στην πλατεία Μητροπόλεως, και μετά από τη φοίτηση τριών τάξεων εγγράφεται στη Μέση Εμπορική στην πλατεία Κουμουνδούρου, την οποία και τελειώνει το 1960. Σ` όλα αυτά τα χρόνια εξακολουθεί να εργάζεται και παράλληλα να είναι άριστος μαθητής και να συμμετέχει στο μαζικό μαθητικό κίνημα. 

Αποχαιρετώντας την Ευανθία

Στα 95 της έφυγε η Ευανθία Αγγουράκη. Πιστή μέχρι το τέλος στις ιδέες, στο κόμμα της, το ΚΚΕ, στο όραμα του σοσιαλισμού. Αθόρυβη, όπως οι ανώνυμοι μιας γενιάς ανεπανάληπτης, που τα βήματά της ηχούν ακόμα στην Ιστορία. Ανεπανάληπτης, το εννοώ. Από την οποία η σημερινή Αριστερά, σε όλους τους σχηματισμούς, τους δαιδάλους, τους λαβυρίνθους και τους χρωματισμούς της, έχει πολλά να αντλήσει. Αν, βέβαια, εννοεί ότι το νέο είναι πάντα μια τομή - αλλά τομή στη συνέχεια. Κι αν κατανοεί ότι κανένα «ευ άνθος» αλλαγής και ιδεών δεν μπορεί να υπάρξει, χωρίς σταθερότητα, αφοσίωση, συλλογικότητα, θυσίες.

Θανάσης Καρτερός

Η Ευανθία ήταν χαρακτηριστικός εκπρόσωπος αυτής της γενιάς. Λιτή στον λόγο, με αυστηρό περίγραμμα στη σκέψη, αφοσιωμένη στη δύσκολη και εν πολλοίς άχαρη καθημερινή κομματική δουλειά. Παρουσία διακριτική, αλλά με βάρος αισθητό, στην καθημερινότητα του “Ριζοσπάστη”, όπου την είδαμε και μας είδε, την ακούσαμε και μας άκουσε. Τη μετρήσαμε και μας μέτρησε. Και βρεθήκαμε εμείς, οι νεότεροι τότε, ελλιπείς. Χωρίς όμως να μας το σημειώσει, παρά, άντε, με κάποια μισή λέξη, κάποια χειρονομία, ή έκφραση αποδοκιμασίας, που μόνο όσοι ήθελαν καταλάβαιναν. Και κάποτε θύμωναν.

Δέκα λόγοι για να παραμείνει στη φυλακή η Ηριάννα

Η αίτηση αναστολής της Ηριάν​ν​ας ​Β.Λ. ​ απορρίφθηκε από το Πενταμελές Εφετείο Αναστολών ​ενώ​ ο Εισαγγελέας της Έδρας έκρινε ότι είναι «ύποπτη τέλεσης νέων αδικημάτων» ​και ότι ​η συνέχιση της φυλάκισης «δεν συνιστά υπέρμετρη ανεπανόρθωτη βλάβη».

Αντί σχολίου, και με βάση το σκεπτικό της απόφασης, σταχυολογούμε 10 υποθέσεις και διαφορετικές προσεγγίσεις της Δικαιοσύνης, που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και​, φυσικά, ​ δικαιολογούν αυτή την απόφαση:

​​​1) Ο ίδιος Εισαγγελέας που έκανε αρνητική πρόταση για την Ηριάνα – σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες- είχε κρίνει ότι ό αρχηγός της Χ.Α. Ν. Μιχαλολιάκος «δεν είναι ύποπτος τέλεσης νέων αδικημάτων» και αφέθηκε ελεύθερος. Όλοι οι κατηγορούμενοι της εγκληματικής οργάνωσης της Χ.Α., όλη τη ηγετική ομάδα ακόμη και ο δολοφόνος Ρουπακιάς είναι σήμερα ελεύθεροι ενώ η δίκη, 4 χρόνια μετά τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, δεν έχει ολοκληρωθεί. Κανένα μέλος της Χ.Α. για καμία από τις εκατοντάδες υποθέσεις δολοφονιών, βαρέων σωματικών βλαβών και επιθέσεων σε βάρος μεταναστών και άλλων ευάλωτων ομάδων, δεν βρίσκεται στη φυλακή και ελάχιστοι έχουν καταδικαστεί ή έστω κατηγορηθεί. Σε όλους αναγνωρίστηκαν ελαφρυντικά και δόθηκαν αναστολές.

2) Στην υπόθεση του NOOR 1, ελάχιστοι από τους καταδικασθέντες βρίσκονται στη φυλακή ενώ λόγω διαφόρων «γεγονότων», ο εγκέφαλος και βασικοί πρωταγωνιστές της μεγαλύτερης υπόθεσης ναρκωτικών στην Ευρώπη, δεν έχουν λογοδοτήσει, καν, στη δικαιοσύνη.

Η χαμένη τιμή της Ηριάννας Β.Λ.

·Δημήτρης Σαραντάκος

Στο μυθιστόρημα του Χάινριχ Μπελ «Η χαμένη τιμή της Καταρίνα Μπλουμ», που η δράση του εκτυλίσσεται στη Δυτική Γερμανία των αρχών της δεκαετίας του 1970, μια απολιτική νοικοκυρά μπλέκει με την αστυνομία και διασύρεται από τον κίτρινο τύπο επειδή έκανε το έγκλημα να συνδεθεί ερωτικά με έναν ληστή τραπεζών, ύποπτο για τρομοκρατία. Ομολογώ πως δεν θυμάμαι αν το έχω διαβάσει, ασφαλώς όμως έχω δει την ταινία που γυρίστηκε το 1975 από τον Φόλκερ Σλέντορφ και τη Μαργκαρέτε φον Τρότα με βάση το μυθιστόρημα.

Βρίσκω πως η υπόθεση του μυθιστορήματος και της ταινίας έχει κάποιες ομοιότητες με μια υπόθεση που διαδραματίζεται αυτές τις μέρες στη χώρα μας, στην πραγματική ζωή, παρόλο που υπάρχουν πολλές και βασικές διαφορές μεταξύ τους -γι’ αυτό και έβαλα αυτόν τον τίτλο στο σημερινό άρθρο, που είναι αφιερωμένο στην υπόθεση της πανεπιστημιακού Ηριάννας Β.Λ. και στη χαμένη ελευθερία της.

Τον Μάρτιο του 2011 δυνάμεις των ΕΚΑΜ μπαίνουν ξημερώματα στο διαμέρισμα του φοιτητή του ΕΜΠ Κώστα Π. που θεωρείται ύποπτος για συμμετοχή στην οργάνωση Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς (ΣΠΦ). Μαζί του βρίσκεται η φοιτήτρια της Φιλοσοφικής και φίλη του Ηριάννα Β.Λ. που είχε κοιμηθεί μαζί του εκείνο το βράδυ. Η Ηριάννα προσάγεται, δίνει DNA και τα λοιπά, και αφήνεται ελεύθερη. Δυο χρόνια αργότερα, το 2013, ενώ ο φοιτητής δικάζεται, απαγγέλλεται κατηγορία στην Ηριάννα με βάση ένα αμφιλεγόμενο δείγμα DNA που βρέθηκε πάνω στη γεμιστήρα όπλου που υποτίθεται ότι έχει σχέση με την υπόθεση της ΣΠΦ.

Ελληνική δικαιοσύνη: Ό,τι χολεριασμένο και άρρωστο

Του Άρη Χατζηστεφάνου

«Η αστυνομία», είπε κάποτε ο Μάνος Χατζιδάκις έφτασε «να εκπροσωπεί ό,τι χολεριασμένο και άρρωστο κρύβει μέσα του ο άνθρωπος – για να προστατέψει μ’ έναν ακάθαρτο μανδύα τις έννοιες έθνος, πατρίδα, σπίτι, εκκλησία, κράτος και οικογένεια. Έννοιες ιερές, που έγιναν πανάθλιες απ’ όσους ανέλαβαν με αυθαιρεσία ανάξια να τις φρουρήσουν».

Ήρθε η στιγμή, νομίζω, στη θέση των αστυνομικών να προσθέσουμε και τους Έλληνες δικαστές.

Ελάχιστες επαγγελματικές ομάδες στην Ελλάδα έχουν επιδείξει τα τελευταία χρόνια μεγαλύτερη αναλγησία στον ανθρώπινο πόνο, τόση αδιαφορία για το πνεύμα (αν όχι και για το γράμμα) των νόμων και λιγότερο σεβασμό σε έννοιες όπως ελευθερία και δημοκρατία.

Η απόφαση εναντίον των καθαριστριών του υπουργείου Οικονομικών, που λαμβάνεται με μόνο γνώμονα το συμφέρον υπεργολαβικών εταιρειών που θα ζημιώσουν το ελληνικό δημόσιο χρησιμοποιώντας εργαζόμενους-σκλάβους, είναι μόνο η κορυφή στο παγόβουνο.

Αυτό το βαθιά αντιδραστικό και ελεγχόμενο από την εκάστοτε κυβέρνηση σώμα ευθύνεται μεταξύ άλλων για την άνοδο του ναζισμού στην Ελλάδα και την καταπάτηση στοιχειωδών δημοκρατικών ελευθεριών.

Η ΗΡΙΑΝΝΑ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ

Η ιστορία της Ηριάννας Β.Λ. δεν μπορεί και δεν πρέπει να περάσει στα ψιλά. Δεν επιτρέπεται να περάσει στα ψιλά. Οφείλουμε να την κρατάμε ζωντανή κι επίκαιρη, οφείλουμε να την θυμίζουμε, οφείλουμε να «ενοχλούμε» όσους την ξεχνούν.

Γιατί η ιστορία της Ηριάννας Β.Λ. θα μπορούσε ωραιότατα να εμπνεύσει τον Κάφκα. Σε αυτήν τη «Δίκη 2 The sequel» μια 29χρονη κοπέλα καταδικάζεται σε 13 χρόνια κάθειρξη. Ο λόγος; Ο σύντροφός της θεωρείται ύποπτος για συμμετοχή στην οργάνωση Συνωμοσία Πυρήνων της Φωτιάς. Ο άνθρωπος αυτός συλλαμβάνεται, κατηγορείται και πρωτοδίκως - με το καλημέρα σας δηλαδή - αθωώνεται. Συνεπώς. Η Ηριάννα καταδικάζεται και φυλακίζεται γιατί έχει δεσμό με κάποιον αθώο. This a true story.

Τα δημοσιεύματα στον Τύπο προτάσσουν τα πανεπιστημιακά εύσημα - η Ηριάννα είναι υποψήφια διδάκτωρ. Καλή η πρόθεση, αμφιλεγόμενο το αποτέλεσμα: η ανομία δεν έχει ακαδημαϊκό πρόσημο. Ο,τι και να ήταν η γυναίκα αυτή, καθηγήτρια ή καθαρίστρια, το άδικο είναι άδικο και το δίκιο δίκιο. Τελεία και παύλα.

Δηλαδή. Η γυναίκα εκτίει στις γυναικείες φυλακές Ελεώνα ποινή 13 χρόνων γιατί ερωτεύτηκε κάποιον που τελικά αποδείχτηκε αθώος. Καλά, δεν υπάρχει αυτό που συνέβη στο κορίτσι, δεν το χωράει ανθρώπου νους. Εχεις εσύ έναν σύντροφο που κρίνεται ύποπτος, δικάζεται ο σύντροφος, αθωώνεται ο σύντροφος και μπαίνεις φυλακή εσύ. Εδώ ο υπερρεαλισμός αποκτά νέο νόημα: ο Αντρέ Μπρετόν παίρνει τον Κάφκα από το χέρι και μαζί πορεύονται στο ηλιοβασίλεμα. 

Η μεγάλη απόδραση των 27 - 17 Ιουλίου 1955

Το μεσημέρι εκείνης της μέρας 27 κομμουνιστές κρατούμενοι δραπέτευσαν από τις φυλακές των Βούρλων στον Πειραιά,κόντρα στις εντολές του κόμματος πραγματοποιώντας την πιο μεγάλη, την πιο συναρπαστική, την πιο μυθιστορηματική απόδραση όλων των εποχών στην Ελλάδα.

Οι φυλακές των Βούρλων ήταν υψίστης ασφαλείας και πολύ καλά φρουρούμενες.

Η περιοχή των Βούρλων Δραπετσώνας βρίσκεται μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά από το λιμάνι του Πειραιά. Στα τέλη του 19ου αιώνα, και ενώ ολόκληρη η περιοχή καλυπτόταν από έλος όπου φύτρωναν θαμνοειδή βούρλα,στο τετράγωνο μεταξύ των οδών Δογάνης,Εθνικής Αντιστάσεως και Ψαρών χτίστηκαν εκεί 72 ισόγεια σπίτια για να στεγάσουν οίκους ανοχής. Την περίοδο της Κατοχής οι Ιταλοί και οι Γερμανοί μετέτρεψαν το συγκρότημα αυτό σε φυλακές, κατασκευάζοντας ψηλούς μαντρότοιχους και στήνοντας εσωτερικές και εξωτερικές σκοπιές, ενώ μετά την απελευθέρωση τον χώρο παρέλαβαν οι ελληνικές Αρχές.